9e Biënnale van de Schilderkunst

Eigen aan het werk van Roger Raveel is de versmelting van kunst met het leven. Raveel loodst het kunstwerk de werkelijkheid in. Tegelijk worden de wereld rondom ons én de toeschouwer opgenomen in zijn kunst. Raveel beseft ook dat kunst een aanzienlijke rol kan spelen in de samenleving. In 1971 leidt zijn poëtische actie De zwanen van Brugge onbedoeld maar terecht tot het opkuisen van de Brugse reien. In datzelfde jaar laat Raveel een vlot met een schilderij op te water als actie tegen het dempen van de oude Leiearmen. Opnieuw spreekt de kracht van kunst: Machelenput blijft gespaard.

In 1978 vat hij het plan op om een aantal schilders uit te nodigen om met schilderijen, bevestigd aan stokken zoals protestborden, een optocht te houden door de straten van Machelen-aan-de-Leie. Op de vraag naar het doel van de actie zouden de kunstenaars bewust het antwoord schuldig blijven. Het motief van het schilderij als een vorm van protest en engagement is een gegeven dat verwarring zaait en soms zelf ontwricht.

De titel van deze Biënnale van de Schilderkunst is ontleend aan een eigenaardige sculptuur uit 1978. In een oude houten ton prijkt een tak waar een beschilderd spiegelend vierkant aan bengelt. De vogelverschrikker is een gekend beeld op het platteland en bestaat in diverse vormen, van plastic zakken aan een draad tot in mensenkleren gehulde stromannen. Wie of wat wil Raveel verjagen? Elitaire kunstsnobs of het brede publiek? Het is een retorische vraag: wie zich verjaagd voelt, is degene die zichzelf niet thuis voelt in Raveels bengelende spiegel.

Het schilderij Vogelschrik van het museum in het schilderij vormt hier een tweedimensionale weergave van. Dat doet vragen rijzen over de status van het beeld. Het lijkt alsof de sculptuur een ‘vleesgeworden’ schilderij is. Of kwam de schilderkundige afbeelding pas na het ontstaan van de sculptuur? Dat vraagstuk vormt het uitgangspunt voor de negende editie van de Biënnale van de Schilderkunst. In 2024 viert het Roger Raveel Museum zijn 25-jarig bestaan, de ideale gelegenheid om het werk van Roger Raveel als rode draad doorheen de tentoonstelling te hanteren.

De voorbije maanden nodigde het Roger Raveel Museum tien hedendaagse kunstenaars uit binnen- en buitenland uit om kennis te maken met de Machelse schilder, zijn leven en werk, maar ook zijn museum en zijn dorp. Verschillende aspecten trokken hun aandacht. Niet alleen Raveels engagement, koppigheid en verworven vrijheid sprak velen van hen aan, ook de esthetische en poëtische kwaliteiten inspireerden de kunstenaars tot de creatie van nieuwe werken.

Het was een bewuste keuze om geen schilders te confronteren met Raveels werk, maar kunstenaars die zich vanuit conceptueel, sculpturaal en ruimtelijk opzicht verhouden tot de schilderkunst van Raveel in al zijn aspecten. De werken hechten zich vast in de huidige collectiepresentaties Roger Raveel. De essentie en Zulma. Muze en manager. Sommige werken verlaten de tentoonstellingszalen, zoals sommige van Raveels werken dat deden, en activeren ook de omgeving van het museum.

Curator: Melanie Deboutte

Elke eerste zondag van de maand organiseert Roger Raveel Museum een instaprondleiding in de tentoonstelling Vogelschrik van het museum.